Święty Paweł, pisząc do Filipian, wspomina o czymś bardzo konkretnym. Mówi: „Wy, Filipianie, wiecie przecież, że na początku [głoszenia] Ewangelii, gdy opuściłem Macedonię, żaden z Kościołów poza wami jednymi nie prowadził ze mną otwartego rachunku przychodu i rozchodu, bo do Tesaloniki nawet raz i drugi przysłaliście na moje potrzeby. Mówię zaś to bynajmniej nie dlatego, że pragnę daru, lecz pragnę owocu, który wzrasta na wasze dobro.” (Flp 4,15-17).

Zwróćmy uwagę na to określenie: „otwarty rachunek przychodu i rozchodu”. Paweł używa języka księgowości. Ale nie chodzi mu o zwykłe rozliczenia finansowe. Mówi o relacji, w której istnieje wzajemność. Filipianie otrzymują od niego Ewangelię, jego nauczanie, troskę i posługę. Ale sami również coś wnoszą. Wspierają go materialnie, troszczą się o jego potrzeby, uczestniczą w jego misji. Nie są tylko odbiorcami. Są współuczestnikami. I myślę, że jest to bardzo ważna wskazówka dotycząca każdej wspólnoty i każdej ludzkiej relacji.

Każda żywa relacja potrzebuje przepływu

Pomyślmy o naszych rodzinach, małżeństwach, wspólnotach zakonnych czy kościelnych. Co sprawia, że są trwałe? Oczywiście miłość, wierność, wspólne wartości, przebaczenie. Ale jest jeszcze coś: wzajemność.

Ja coś otrzymuję, ale również coś wnoszę. Ktoś troszczy się o mnie, ale ja również troszczę się o niego. Ktoś poświęca mi swój czas, a ja potrafię znaleźć czas dla niego. W każdej autentycznej relacji powinien istnieć taki przepływ: dawania i przyjmowania.

Nie chodzi o handel wymienny. Nie chodzi o to, żeby wszystko było po równo, żeby dokładnie policzyć, kto ile zrobił i kto komu jest coś winien. Chodzi o świadomość, że jestem ważny dla ciebie, a ty jesteś ważny dla mnie.

Wzajemność nie oznacza, że każdy daje tyle samo. Oznacza, że każdy ma swoje miejsce w dawaniu i przyjmowaniu.

Kiedy zabraknie wzajemności, relacja zaczyna słabnąć

Znamy takie sytuacje. W rodzinie czy we wspólnocie jedni ciągle coś organizują, inicjują, troszczą się, pamiętają, dzwonią, przygotowują spotkania. Inni natomiast przyzwyczajają się, że wszystko jest przygotowane i wystarczy przyjść. Jedni stale dają, inni głównie korzystają.

Z czasem ci pierwsi zaczynają odczuwać zmęczenie, rozczarowanie, a czasem nawet poczucie wykorzystania. Pojawia się pytanie: czy komuś jeszcze zależy? Czy ktoś zauważa mój wysiłek? Czy jestem potrzebny tylko dlatego, że coś robię?

Nie zawsze problemem jest brak miłości. Czasem problemem jest brak wzajemności, który sprawia, że miłość nie znajduje przestrzeni, by się rozwijać.

Niebezpieczna dla wspólnoty jest nie tylko obojętność tych, którzy niczego nie dają. Niebezpieczna jest również obojętność tych, którzy otrzymują, ale przestali zauważać, że otrzymują.

Umieć dawać, ale także umieć przyjmować

Jest jeszcze jedna ważna rzecz. Niektórzy potrafią wiele dawać, ale mają trudność z przyjmowaniem. Chcą być potrzebni, chcą pomagać, chcą służyć, ale nie potrafią pozwolić, żeby ktoś zatroszczył się o nich. Tymczasem przyjęcie czyjegoś daru również jest sposobem budowania więzi.

Paweł nie wstydzi się przyjąć pomocy Filipian. Jest za nią wdzięczny. Nie traktuje jej jako czegoś oczywistego. Zauważa ich troskę i o niej pamięta. To ważna lekcja. Czasem myślimy, że miłość wyraża się przede wszystkim w dawaniu. Ale przecież również przyjmowanie z wdzięcznością jest wyrazem miłości.

Nie zawsze możemy dawać tyle samo. Bywają okresy choroby, słabości, kryzysu, kiedy potrzebujemy więcej pomocy. Nie oznacza to jednak, że przestajemy być dla innych darem. Możemy dawać swoją obecność, wdzięczność, życzliwość, modlitwę. Miłość nie prowadzi księgowości. Ale potrzebuje wzajemności.

Wspólnota to nie sklep, ale dom

Może warto zadać sobie kilka prostych pytań: Co otrzymuję od ludzi, z którymi żyję? Czy potrafię to zauważyć i docenić? Co sam wnoszę do naszych relacji? Czy jestem tylko odbiorcą tego, co przygotowują inni, czy również współtworzę naszą wspólnotę? Bo wspólnota nie jest sklepem, do którego przychodzę po to, czego potrzebuję. Jest domem, do którego przychodzę również po to, by coś od siebie wnieść.

I jeszcze jedno: Kościół nie jest tylko wspólnotą ludzi, którzy otrzymują Boże dary. Jest wspólnotą tych, którzy sami stają się darem dla innych.

Święty Paweł, wspominając pomoc Filipian, pokazuje nam, że takie wzajemne obdarowywanie jest czymś bardzo konkretnym. Nie kończy się na dobrych intencjach. Wyraża się w pamięci, zainteresowaniu, czasie, pomocy i odpowiedzialności.

Może więc warto pielęgnować w naszych rodzinach i wspólnotach taki właśnie „otwarty rachunek”. Nie rachunek wzajemnych pretensji, zasług i zobowiązań, ale rachunek dobra, które sobie nawzajem świadczymy. Bo wspólnota żyje nie tylko tym, co jej członkowie otrzymują, ale również tym, co potrafią sobie nawzajem ofiarować.

o. Henryk Droździel SJ
Warszawa, 12.11.2026

Zdjęcie: Marzena Romańska Gapińska, Dolina Białej Wody w Tatrach Słowackich, 2025