Uniwersytet Ignatianum jest uczelnią dynamicznie się rozwijającą i równie dynamicznie kształtującą swoją tożsamość. (…) Bez pracy zespołowej nie bylibyśmy w miejscu, w którym jesteśmy. Bez pracy zespołowej nie będziemy też w stanie rozwijać potencjału, który wspólnie wypracowaliśmy – podkreśla ks. dr hab. Tomasza Homa SJ, prof. UIK, Rektor Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie. O tym co było wyzwaniem i osiągnięciem mijającej kadencji oraz planach i marzeniach na najbliższe dwa lata, z Jego Magnificencją Księdzem Rektorem rozmawia mgr Tomasz Konturek.

Magnificencjo Księże Rektorze, przed czterema laty, obejmując urząd Rektora, nakreślił Ksiądz Profesor ambitną wizję rozwoju Ignatianum. Dziś rozpoczyna się kolejna, dwuletnia kadencja. Czy cele, które stawiał sobie Ksiądz w 2022 roku, pozostają aktualne, szczególnie te związane z ob szarami rozwoju? Jaką uczelnią jest dziś Uniwer sytet Ignatianum w porównaniu z tym, który obejmował Ksiądz Rektor przed czterema laty?

W ciągu ostatnich czterech lat miało miejsce kil ka wydarzeń, które w istotny sposób wpłynęły na dzisiejszy kształt naszej Uczelni. Gdy w 2022 roku obejmowałem urząd rektora, kierowałem jeszcze Akademią. Rok później, 1 października 2023 roku, Uczelnia uzyskała status uniwersytetu. Można więc powiedzieć, że byłem ostatnim rektorem Akademii Ignatianum i zarazem pierwszym rektorem Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie. To wydarzenie otworzyło przed nami zupełnie nową perspektywę działania.

Przejście od akademii do uniwersytetu było marzeniem wielu osób związanych z Ignatianum. Przez lata prowadziliśmy konsekwentne działania, które miały stworzyć warunki do tej zmiany. Dzięki wspólnej pracy całej społeczności akademickiej i długofalowemu patrzeniu, udało się osiągnąć cel, który jeszcze niedawno wydawał się bardzo odległy.

Dziś rozpoczynam drugą kadencję już jako rektor Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie. Mam świadomość tradycji, z której wyrastamy, oraz drogi, którą przeszła Uczelnia: od wydziału, przez wyższą szkołę i akademię, aż po uniwersytet. Uzyskanie statusu uniwersytetu było kamieniem milowym w naszym rozwoju i naturalnym zwieńczeniem wieloletnich starań i marzenia wielu osób. Marzenia, które być może niejednemu wy dawało się nierealne.

Obecnie, w tej nowej perspektywie, pojawiają się także nowe pytania dotyczące dalszego rozwoju Ignatianum. Przykładowo, trzeba nam odpowiedzieć sobie, czy chcemy przede wszystkim rozwijać uniwersytet jako dydaktyczno-badawczy, czy też dążyć do modelu uniwersytetu badawczego. W moim przekonaniu misja uczelni jezuickiej wy raźnie wskazuje na pierwszą z tych dróg. Fundamentem naszej działalności pozostaje kształcenie, realizowane w ścisłym związku z badaniami naukowymi i odpowiedzialnością społeczną.

Dlatego chcemy równocześnie rozwijać działalność naukowo-badawczą i kształceniową, wzbogacając ofertę dydaktyczną oraz umacniając relacje z otoczeniem społecznym. Wierzę, że właśnie w tym obszarze możemy najlepiej realizować nasze powołanie i misję. Zostaliśmy powołani do określonych zadań jako uniwersytet jezuicki i chcemy wykonywać je jak najlepiej.

W ostatnich tygodniach otrzymaliśmy wyniki parametryzacji Uczelni za mijające lata. Kategorie A+, A i B+ pokazują, że jesteśmy silnym ośrodkiem naukowym. Co jeszcze pokazują te wyniki? Jakie znaczenie dla rozwoju Uniwersytetu mają uzyskane kategorie naukowe i jakie możliwości otwierają one przed naszymi dyscyplinami ba dawczymi w najbliższych latach?

Uzyskane wyniki ewaluacji mają dla Uniwersyte tu bardzo duże znaczenie. Już ocena z 2022 roku pozwoliła nam znaleźć się w gronie uczelni po siadających pełne uprawnienia do nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego w pięciu dyscyplinach: filozofii, pedagogiki, psychologii, nauk o kulturze i religii oraz nauk o polityce i administracji. Warto przypomnieć, że wcześniej, jeszcze w Akademii Ignatianum, żadna z tych dyscyplin, mimo posiadania praw doktoryzowania, nie miała uprawnień do nadawania stopnia doktora habilitowanego.

Obecna ewaluacja nie tylko potwierdziła wcześniejsze osiągnięcia, ale również je wzmocniła. Wyszliśmy z niej z sześcioma dyscyplinami, z których jedna, po raz pierwszy w historii Ignatianum, otrzymała kategorię A+ (nauki o rodzinie), dwie kategorię A (filozofia i nauki o kulturze i religii) oraz trzy kategorię B+ (nauki o polityce i administracji, pedagogika i psychologia).

Uniwersytet posiada dziś uprawnienia do nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego w sześciu dyscyplinach: filozofii, pedagogice, psychologii, naukach o kulturze i religii, naukach o polityce i administracji oraz naukach o rodzinie.

Jednak posiadanie uprawnień nie jest dla nas celem samym w sobie, lecz swego rodzaju „kluczem” otwierającym nam prorozwojowo jeszcze szerzej istotne dla misji Ignatianum obszary naukowo-badawcze, ich możliwości i wyzwania.

Tegoroczna ocena ewaluacyjna to bardzo ważne docenienie pracy naukowej kadry naszej Uczelni, ale również zobowiązanie, byśmy odpowiedzialnie wykorzystali ten potencjał naukowy, który udało się nam zbudować przez ostatnie lata.

Gdyby miał Ksiądz Rektor wskazać trzy najważniejsze sukcesy mijającej kadencji, które w naj większym stopniu wpłynęły na rozwój Uniwersytetu Ignatianum, co znalazłoby się na tej liście? Czy jest coś, czego mimo starań nie udało się zrealizować?

Uniwersytet Ignatianum jest uczelnią dynamicznie się rozwijającą i równie dynamicznie kształtującą swoją tożsamość. Co się tyczy naszej tożsamości, trzy z jej aspektów chciałbym szczególnie podkreślić.

Jesteśmy Uniwersytetem, który stawia na ja kość we wszystkich obszarach swojej działalności. Oznacza to uczenie się roztropnego troszczenia się o coraz wyższy poziom badań naukowych naszej kadry, o jakość prowadzonej dydaktyki oraz o jakość Wspólnoty Akademickiej Ignatianum, tworzonej przez nas wszystkich – pracowników akademickich i administracyjnych, studentów, doktorantów i słuchaczy.

Jako uczelnia jezuicka chcemy również stawać się coraz bardziej uniwersytetem wartości, w którym jakość i wysokie standardy rozwoju naukowego oraz egzystencjalnego wzajemnie się uzupełniają i stymulują. Chcemy budować wspólnotę akademicką, która łączy dążenie do prawdy naukowej z odpowiedzialnością za człowieka i jego rozwój. Ta troska o wymiar egzystencjalny ma na uwadze każdego, kto w jakikolwiek sposób uczestniczy w misji Ignatianum.

Wreszcie, staramy się być uniwersytetem, które go istotnym rysem jest otwartość. Ignatianum stoi gościnnie otworem przed osobami posiadającymi różne poglądy i wrażliwości. W tym światopoglądowo różnorodnym środowisku staramy się być obecni dialogicznie, zachowując własną tożsamość chrześcijańską i jezuicką. Właśnie tak rozumiemy misję współczesnego uniwersytetu jezuickiego w pluralistycznym społeczeństwie.

Natomiast gdy chodzi o wspomniane „trzy naj ważniejsze sukcesy mijającej kadencji”, to stanowią one realizację celów Strategii Rozwoju Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie na lata 2024–2028, której część ogólną Senat Uczelni przyjął w grudniu 2023, a wykonawczą w lutym 2024 roku.

Jednym z kluczowych przedsięwzięć sformułowanych w tej Strategii jest reorganizacja Uczelni, o której mowa w „działaniu ósmy” sektorowego celu strategicznego nr 5, dotyczącego jej rozwoju infrastrukturalnego i organizacyjnego. Reorganizację tę przygotowywaliśmy przez kilka lat, zarówno od strony prawnej, jak i logistycznej. Wymagała ona zmian statutowych, nowych rozwiązań strukturalnych i spójnej wizji Uniwersytetu w jego nowej odsłonie. Dziś ten kilkuletni pro ces znajduje swoje wieńcząco go ukonkretnienie – rozpoczynamy nowy rok akademicki 2026/2027 nie jak dotychczas, jako uczelnia dwuwydziałowa, lecz jako sześciowydziałowa.

Począwszy od momentu powstania (1932) by liśmy uczelnią jednowydziałową, która w roku 2000 przekształciła się w dwuwydziałową i tak, jako wyższa szkoła filozoficzno-pedagogiczna, a następnie akademia, i wreszcie jako uniwersytet, funkcjonowała ona do 30 września bieżącego roku. Od 1 października Uniwersytet Ignatianum tworzy sześć wydziałów: Wydział Filozoficzny – najstarszy – erygowany w roku 1932, Wydział Pedagogiczny – powstały w roku 2000 oraz Wydział Nauk o Kulturze i Komunikacji, Wydział Nauk o Zarządzaniu i Administracji, Wydział Psychologii i Wydział Filologiczny – erygowane przez Wielkiego Kanclerza Ignatianum Dekretem z dnia 25 września 2024 roku.

Można powiedzieć, że jesteśmy dziś Uczelnią „sześciogwiazdkową”, w podwójnym znaczeniu tego określenia. Te sześć gwiazdek to z jednej strony tych sześć wydziałów, a z drugiej – sześć dyscyplin naukowych, w których doktoryzujemy i habilitujemy.

Sukces ten nie byłby możliwy bez zaangażowania wielu osób. Chciałbym podziękować wszystkim, którzy przez ostatnie lata uczestniczyli w przygotowaniu i wdrażaniu tej transformacji. Wprowadzanie zmian w instytucji, która nieustannie funkcjonuje i rozwija się, jest zawsze dużym wyzwaniem, jest to bowiem praca na żywym organizmie. Profesjonalizm osób odpowiedzialnych za tę transformację Ignatianum, stymulującą jego dalszy rozwój, pozwolił nam tego dokonać bez zakłóceń prowadzonej działalności naukowo-badawczej i dydaktycznej.

Patrząc na cele zapisane w strategii Uniwersytetu do 2028 roku, a także na ich realizację, jestem świadom, że jest to proces urzeczywistniania wizji Uczelni, jaką przyjęliśmy w roku 2023, myśląc o jej rozwoju do roku 2028. Postanowiliśmy wtedy, że chcemy być coraz bardziej rozpoznawalni wśród polskich uczelni akademickich, a w środowisku uczelni jezuickich w Europie należeć do grona instytucji wiodących.

Tak bardzo ambitnie sformułowany nasz naczelny cel strategiczny wyznacza kolejny ważny obszar działań, które oceniam wysoko, i do których przy wiązuję dużą wagę. Należymy do ważnych regionalnych gremiów, oraz krajowych, europejskich i światowych organizacji skupiających instytucje akademickie – do części z nich przystąpiliśmy w minionej kadencji. Przynależymy, w Małopolsce, między innymi do Kolegium Rektorów Szkół Wyższych Krakowa oraz do Rady Nauki i Kultury ds. Strategicznych Kierunków Rozwoju Małopolski; na poziomie krajowym do Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP) i Konferencji Rektorów Uczelni Kształcących Nauczycieli i Pedagogów (KRUPed); na poziomie europejskim do European University Association (EUA), Euro pean Federation of Catholic Universities (FUCE), Jesuit Higher Education in Europe and the Near East (Kircher Network) oraz do European Con sortium for Arts Therapies in Education (ECArTE) i Network of European Regions Using Space (NE REUS); a na poziomie światowym do International Association of Jesuit Universities (IAJU) i Interna tional Federation of Catholic Universities (FIUC). Nasza obecność i rozpoznawalność w tych środo wiskach nie ogranicza się do złożonych deklaracji członkowskich. Przeciwnie, coraz aktywniej uczestniczymy w ich działalności, czego jednym z  międzynarodowych ukonkretnień jest nasz udział badawczo-wdrożeniowy w projekcie dotyczącym zdrowia psychicznego i dobrostanu studentów oraz pracowników jezuickich instytucji akademickich w Europie i na całym świecie. A instytucji tych, na wszystkich kontynentach, mamy łącznie 277, zaś w Europie 30, w 16 krajach, w których kształcimy ponad 125 000 studentów. Natomiast pośród ukonkretnień tej obecności i rozpoznawalności na poziomie krajowym i regionalnym jest nasz udział w grupach roboczych, komitetach naukowych, inicjatywach i projektach, w których coraz częściej aktywnie uczestniczymy.

Za trzecie z tego rodzaju najważniejszych przedsięwzięć mijającej kadencji uznałbym wpisaną również w Strategię Rozwoju UIK rozbudowę infrastrukturalną Uczelni oraz utworzenie „Kampusu Kopernika 26”. Uniwersytet dynamicznie się rozwija, a wraz z tym rozwojem rosną nasze potrzeby lokalowe i logistyczne. Jesteśmy uczelnią, w której aktualnie studiuje ponad 3000 studentów, lecz których liczba ciągle wzrasta. Stąd też za działanie dalekowzroczne uważam zakup nieruchomości przy ul. Kopernika 15 C, dokonany przez mojego Poprzednika. Zaś za „połowiczny” jeszcze sukces minionej właśnie kadencji uważam uruchomienie tam w listopadzie 2024 roku Centrum Badawczo-Dydaktycznego, a w nim pomieszczeń dydaktycznych i laboratoryjnych o łącznej powierzchni około 3 000 m2. Do „pełnego sukcesu” tego przedsięwzięcia brakuje jeszcze budowy nowego skrzydła „A”, które wraz z już oddanym skrzydłem „B”, w którym znajduje się Centrum Ba dawczo-Dydaktyczne, ma stworzyć nowoczesne Centrum badawcze, dydaktyczne i konferencyjne Uniwersytetu Ignatianum, o łącznej powierzchni około 6 000  m2.

Myśląc o tym ciągle trwającym przedsięwzięciu, nie mogę pominąć faktu pozyskania, na mocy stosownych porozumień, nowych przestrzeni lokalowych również w Budynku Głównym Ignatianum, który obecnie składa się ze skrzydła północnego i zachodniego Kolegium Księży Jezuitów przy ul. Kopernika 26.

Wreszcie, utworzenie w roku 2024 Kampusu Kopernika 26 – pierwszego kampusu naszego Uniwersytetu, jest szczególnym wyrazem tego rozwoju infrastrukturalnego, możliwego w sposób istotnie znaczący dzięki współpracy z władzami Kolegium i Prowincji Polski Południowej Towarzystwa Jezusowego.

Są również przedsięwzięcia, których nie udało się jeszcze doprowadzić do końca. Jednym z nich jest budowa Centrum Badawczo-Dydaktycznego przy ul. Kopernika 15C. Projekt jest zrealizowany w 50 proc.; jest przygotowany od strony formalnej, posiadamy niezbędną dokumentację i pozwolenia, jednak obecnie poszukujemy środków na realizację kolejnego etapu inwestycji. Chciałbym, aby prace budowlane już trwały, ale musimy brać pod uwagę realne możliwości finansowe.

Co się tyczy ostatniej części tego złożonego pytania, pragnę zauważyć, że jesteśmy w trakcie realizowania przyjętej Strategii, której rokiem docelowym jest rok 2028. Wprawdzie już dzisiaj mogę stwierdzić, iż przynajmniej jedno z działań okazało się niewykonalne z przyczyn od nas niezależnych. Niemniej, mając na uwadze, że znajdujemy się w trakcie realizacji strategii rozwoju Ignatianum, uważam, iż przedwczesne byłoby wypowiadanie się definitywnie na ten temat, zważywszy, że „piłka jest jeszcze ciągle w grze”.

Rozpoczynająca się kadencja zbiega się z wdrażaniem nowej struktury organizacyjnej Uniwersytetu Ignatianum. Skąd potrzeba tych zmian i jak mają one pomóc w dalszym rozwoju Uczelni? Jak pomogą te zmiany w zarządzaniu uczelnią Księdzu Rektorowi?

Patrząc na nową strukturę organizacyjną Uniwersytetu, wskazałbym kilka istotnych powodów wprowadzanych zmian. Pierwszym z nich jest potrzeba optymalizacji funkcjonowania Uczelni. Dotyczy ona nie tylko kosztów, ale również czasu, energii i potencjału ludzi zaangażowanych w zarządzanie oraz rozwój Uniwersytetu. Chcemy jak najlepiej wykorzystywać zasoby, którymi dysponujemy.

W praktyce oznacza to uproszczenie struktury organizacyjnej. Dotychczas funkcjonowaliśmy jako struktura dwupoziomowa – jedna instytutowa, a druga wydziałowa. Obecnie wdrażamy strukturę jednopoziomową. Pozwala to uprościć procesy zarządcze, usprawnić przepływ informacji oraz ograniczyć liczbę etapów podejmowania decyzji. W instytucji akademickiej, zresztą jak w każdej innej, sprawna komunikacja ma ogromne znaczenie, dlatego tego rodzaju optymalizacja powinna pozytywnie wpłynąć na codzienne funkcjonowanie Ignatianum.

Ta zmiana ma również wymiar prorozwojowy. Nowa struktura organizacyjna, z jednej strony ma być bardziej funkcjonalna i oszczędna. Natomiast z drugiej, ma stać się impulsem do rozwoju dotychczasowych, zasadniczo jednodyscyplinowych instytutów, skumulowanych dotąd w dwóch wielodziedzinowych i wielodyscyplinowych wydziałach. Mam nadzieję, że ta formuła organizacyjna przyczyni się – bardziej, niż dotychczasowa – do podejmowania innowacyjnych przedsięwzięć, wzmacniania potencjału naukowego i dydaktycznego oraz budowania silnych środowisk wokół po szczególnych dyscyplin, które uprawiamy.

Istotny jest w tej reorganizacji również wymiar współodpowiedzialności za rozwój Ignatianum, który ona wnosi. Dzięki wdrażanej strukturze poszerza się znacząco grono osób, którym, w sposób szczególny, została powierzona troska o pomyślny rozwój Uniwersytetu. Fakt ten wpisuje się w bliski mi zamysł budowania zespołu, który nie tylko skutecznie zarządza Ignatianum, ale również wspólnie realizuje jego misję. Nowa struktura stwarza mocne przesłanki do takiego wspólnego kształtowania akademickiej przyszłości naszego Uniwersytetu. Oczywiście będzie to wymagać od nas wszystkich uczenia się tak rozumianej współpracy, wspólnego rozeznawania kierunków rozwoju Ignatianum w duchu wartości, które stanowią jego fundament, oraz jakości i otwartości, o których już wspominałem, z myślą o tym, jaką uczelnią chce my być w bliskiej i dalszej przyszłości.

Reasumując, uważam, że przeprowadzana re organizacja stanowi wieloaspektowo ważną szansę dla naszego Uniwersytetu. Wierzę, że dzięki nowej strukturze uda się połączyć większą sprawność organizacyjną z lepszym wykorzystaniem potencjału ludzi, którzy tworzą naszą wspólnotę akademicką.

Wielokrotnie podkreślał Ksiądz Profesor, że największym kapitałem Uczelni są ludzie. Jak chce Ksiądz budować wspólnotę pracowników, studentów i absolwentów podczas nowej kadencji oraz jakie miejsce widzi dla nich w dalszym rozwoju Uniwersytetu? W 2022 roku powiedział Ksiądz Rektor: „Razem możemy bardzo dużo”. Czy po czterech latach to przekonanie jest jeszcze silniejsze?

Powtarzałem to wtedy i powtarzam również dzisiaj. Bez pracy zespołowej nie bylibyśmy w miejscu, w którym jesteśmy. Bez pracy zespołowej nie będziemy też w stanie rozwijać potencjału, który wspólnie wypracowaliśmy. To nasze wspólne dziedzictwo i nasza twórcza, wspólna moc. Dziś przed nami kolejny krok do zrobienia w tym właśnie duchu. Jego sedno stanowi włączanie do tej wspólnej przygody, jeszcze mocniej niż miało to miejsce dotychczas, studentów i doktorantów. W mojej ocenie jest tu wciąż dużo przestrzeni do współpracy, wzajemnego uczenia się i wspólnego budowania naszego Uniwersytetu jako przestrzeni jakości, wartości i otwartości.

Ważnym aspektem tego procesu będzie pogłębiające go sięganie do pedagogii ignacjańskiej, która w centrum wszelkich działań stawia człowieka i towarzyszenie mu w integralnym rozwoju zarówno naukowo, jak i egzystencjalnie, we wszystkich jego wymiarach naszego bycia ludźmi. Inspirację w tym zakresie czerpiemy z ponad czterystuletniego doświadczenia, które jest ciągle rozwijane i realizowane w wielu jezuickich uniwersytetach, starając się towarzyszyć każdemu w odkrywaniu świata, w którym żyje, i sensu własnej w nim obecności.

Cztery lata temu mówił Ksiądz o św. Ignacym jako człowieku odwagi, rozeznania, wielkich marzeń i zasady magis. Jakie jest dziś najważniejsze marzenie Księdza Rektora dotyczące Uniwersytetu Ignatianum, które chciałby Ksiądz zrealizować? Jaki Uniwersytet Ignatianum w sierpniu 2028 roku chciałby Ksiądz Rektor przekazać swojemu następcy?

Co do marzenia – abyśmy się stawali coraz bardziej uniwersytetem jezuickim, czyli żyjącym jeszcze bardziej świadomie tym duchem, który ożywiał św. Ignacego. Duchem, który nie skłaniał go do kopiowania przeszłości, lecz inspirował do umiejętnego czytania otaczającej go rzeczywistości, odpowiadania nowatorsko na jej wyzwania, towarzyszenia budująco drugiemu człowiekowi, szanując jego niepowtarzalność i tempo właściwego mu rozwoju, w postawie przyjacielskiej otwartości i cierpliwości wobec siebie nawzajem. Chciałbym, abyśmy wspólnie tak marzyli, zachowując otwartość i ciekawość świata w jego naukowym zgłębianiu oraz gotowość do poszukiwań tego, co rzeczy wiście ważne, tak indywidualnie, jak i wspólnie.

Taki też uniwersytet – który jest świadom tego, że cała jego działalność w służbie prawdy ad maiorem Dei gloriam, ma służyć człowiekowi w stawaniu się coraz bardziej człowiekiem i w czynieniu świata bardziej ludzkim – chciałbym pozostawić mojemu następcy.

Kończąc, chciałem zapytać, czego Ksiądz Rektor życzy sobie, pracownikom Ignatianum, studentom i czytelnikom na nowy 95. rok akademicki i nową kadencję?

Tak naprawdę życzyłbym tego, o czym powiedziałem w poprzedniej odpowiedzi. Nie trzeba nic więcej. Bardzo dziękuję. Źródło: Czasopismo „Ignatianum”