Rzut oka na wielość obrazów Boga rodzi pytanie, czy wszystkie z nich z istoty są fałszywe? Oczywiście, że nie; wiele z nich oddaje jeden z atrybutów, cech Boga. Ale tylko cech; nie stanowią one istoty Boga. Bóg sprawiedliwy, bliski, wszechmocny, sędzia, zawsze bliski, piorunochron, witamina… to są obrazy, które przybliżają nam jakiś wymiar tajemnicy Boga. Ale są niepełne, nieadekwatne i brane jednostronnie – fałszywe. Bóg, który objawia się w Biblii jest zawsze większy niż cokolwiek i kiedykolwiek zdołamy o Nim powiedzieć.
Bóg szanuje rozwój człowieka i jego zdolności poznawcze; dlatego odsłania się stopniowo. Swoją jedyność objawia w Starym Testamencie. Księga Powtórzonego Prawa zanim nakaże człowiekowi miłować Boga z całego serca, z całej duszy i ze wszystkich swych sił podkreśli, że jest jedynym Panem i Bogiem: Słuchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem – Panem jedynym. Będziesz miłował Pana, Boga twojego, z całego swego serca, z całej duszy swojej, ze wszystkich swych sił (Pwt 6, 4n).
Jedyny Pan i Bóg jest zarazem blisko człowieka; jest kochający, miłosierny, przebaczający, dobry, współczujący, cierpliwy, wspomagający… Piękno, dobroć, wielkość i miłość Boga opisują niemal wszystkie księgi Starego Testamentu.
Autor Psalmu 145 wychwala Boga, zadziwiony Jego pięknem, łagodnością, miłosierdziem, dobrocią i miłością:
Pan jest łagodny i miłosierny,
nieskory do gniewu i bardzo łaskawy.
Pan jest dobry dla wszystkich
i Jego miłosierdzie ogarnia wszystkie Jego dzieła.
Niechaj Cię wielbią, Panie, wszystkie dzieła Twoje
i święci Twoi niech Cię błogosławią! (Ps 145, 8-10).
Bóg jest bliski, troskliwy, sprawiedliwy, łaskawy, wschłuchujący się w troski i potrzeby człowieka:
Pan jest wierny we wszystkich swych słowach
i we wszystkich swoich dziełach święty.
Pan podtrzymuje wszystkich, którzy padają,
i podnosi wszystkich zgnębionych.
Oczy wszystkich oczekują Ciebie,
Ty zaś dajesz im pokarm we właściwym czasie.
Ty otwierasz swą rękę
i wszystko, co żyje, nasycasz do woli.
Pan jest sprawiedliwy na wszystkich swych drogach
i łaskawy we wszystkich swoich dziełach.
Pan jest blisko wszystkich, którzy Go wzywają,
wszystkich wzywających Go szczerze.
Spełnia wolę tych, którzy się Go boją,
usłyszy ich wołanie i przyjdzie im z pomocą (Ps 145, 13-19).
Pieśń nad Pieśniami jest księgą o miłości Boga do człowieka. Piękno i świeżość miłości Boga przypomina miłość narzeczonych. Bóg jest jak Oblubieniec, który kocha miłością absolutną i odwieczną swoją oblubienicę – człowieka.
W rozległej miłości Boga nasze dusze mogą spocząć i doznać wytchnienia. Jego miłość nie jest miłością, o którą musimy walczyć, zarabiać na nią, lękać się jej utraty. Ona jest nadana. On nam ją nadał. On nas wybrał. I nic nie może nas pozbawić Jego miłości (John & Stasi Eldredge).
Bóg jak Oblubieniec zabiega o ludzkie względy i chce, aby człowiek zwrócił się do Niego z tęsknotą i miłością. Chce nas poślubić na pustyni, z dala od wszelkich źródeł komfortu, byśmy mogli oprzeć się na Jego sercu, skupić na Nim całą uwagę i czerpać z Jego miłosierdzia i miłości:
Dlatego chcę ją przynęcić,
na pustynię ją wyprowadzić
i mówić jej do serca.
I stanie się w owym dniu – wyrocznia Pana –
że nazwie Mnie: Mąż mój,
a już nie powie: Mój Baal.
I poślubię cię sobie [znowu] na wieki,
poślubię przez sprawiedliwość i prawo,
przez miłość i miłosierdzie.
Poślubię cię sobie przez wierność (Oz 2, 16.18.21n).
Jednym z piękniejszym objawień Boga w Starym Testamencie jest obraz Boga jako macierzyńskiego Ojca. Bóg Ojciec to jedno z najczęstszych określeń Boga w Piśmie Świętym. Sam Jezus nazywał Boga swoim Ojcem aż 170 razy. Słowo to przejęte ze słownictwa rodzinnego budzi uczucie bliskości, ufności, bezpieczeństwa, pewności i szacunku. W odniesieniu do Boga wyraża nie tylko pierwiastek męski, ale również żeński, matczyny. Bóg jest ojcem i matką, ale też Kimś, kto przekracza te ludzkie sposoby obrazowania.
Miłość Boga (Ojca i Matki) poetycko obrazuje prorok Izajasz:
Ale teraz tak mówi Pan,
Stworzyciel twój, Jakubie,
i Twórca twój, o Izraelu:
Nie lękaj się, bo cię wykupiłem,
wezwałem cię po imieniu; tyś moim!
Gdy pójdziesz przez wody, Ja będę z tobą,
i gdy przez rzeki, nie zatopią ciebie.
Gdy pójdziesz przez ogień, nie spalisz się,
i nie strawi cię płomień.
Albowiem Ja jestem Pan, twój Bóg,
Święty Izraela, twój Zbawca […].
Ponieważ drogi jesteś w moich oczach,
nabrałeś wartości i Ja cię miłuję,
przeto daję ludzi za ciebie
i narody za życie twoje (Iz 43, 1-5
Posłuchajcie Mnie domie Jakuba
i wszyscy pozostali z domu Izraela!
Nosiłem was od urodzenia,
piastowałem od przyjścia na świat.
Aż do waszej starości Ja będę ten sam
i aż do siwizny Ja was podtrzymam.
Ja tak czyniłem i Ja nadal noszę,
Ja też podtrzymam was i ocalę (Iz 46, 3);
Czyż może niewiasta zapomnieć o swym niemowlęciu,
ta, która kocha syna swego łona?
A nawet, gdyby ona zapomniała,
Ja nie zapomnę o tobie.
Oto wyryłem cię na obu dłoniach (Iz 49, 15-16).
Analizując te teksty, można mówić o męsko – kobiecej, ojcowsko – matczynej miłości Boga, przez którą stworzenie zostało dokonane, zrodzone i jest ciągle karmione oraz podtrzymywane (Willi Lambert SJ ).
Ojcowsko – macierzyńską miłość Boga interesująco przedstawił siedemnastowieczny holenderski malarz Rembrandt w obrazie Powrót marnotrawnego syna. Henri Nouwen w taki sposób oddaje treść obrazu: Ojciec o zamglonym ze wzruszenia spojrzeniu, przygarnia do swojej piersi powracającego syna z miłością, która nie stawia warunków. Obie dłonie, jedna silna, męska, druga delikatna, kobieca spoczywają na ramionach syna. Nie patrzy na niego, lecz czuje jego młode zmęczone ciało i pozwala mu odpoczywać w swoich objęciach. Jego ogromna czerwona peleryna ogarnia go, jak skrzydła ptasiej matki, chroniącej pisklęta. Wydaje się, że myśli tylko o jednym: „Wrócił, a ja jestem tak szczęśliwy, mając go z powrotem”.
Dwie ręce ojca z obrazu Rembrandta są symbolem integralnej miłości Boga. Ręka męska wyraża miłość ojcowską, kobieca – macierzyńską. Jest to miłość dwubiegunowa: stanowcza, silna, rodząca zaufanie i dająca poczucie bezpieczeństwa a zarazem subtelna, czuła, ciepła, delikatna.
Dalszy etap objawiania Boga przynosi Nowy Testament. Bóg objawia się w pełni jako miłująca wspólnota osób – Ojciec, Syn i Duch Święty. Tajemnica daru miłości pomiędzy osobami Trójcy jest wyrazem ich życia. Ojciec odwiecznie udziela siebie Synowi we wszystkim, co posiada. Dzięki temu Syn jest doskonałym obrazem Ojca. Sama zaś miłość Ojca i Syna staje się rzeczywistością osobową – Duchem Świętym. Duch Święty jest jakby imieniem Ojca i Syna (Jean Danielou SJ).
Bóg przedstawił się nam w Jezusie Chrystusie, wchodząc w nasz świat. Odtąd nie jest tylko transcendentny, daleki, przekraczający wszelkie wyobrażenia i myśli, ale jest Bogiem bliskim, immanentnym, nawiązującym z nami osobowe, intymne relacje. W nim żyjemy, poruszamy się i jesteśmy – powiedział św. Paweł na Areopagu w Atenach (Dz 17, 28). A św. Augustyn napisał, że jest bardziej wewnętrzny niż to, co w człowieku najbardziej wewnętrzne.
fot. Pixabay
