Dr Philip Geister SJ
4 marca 2026

W całej Europie i na Bliskim Wschodzie uniwersytety i wydziały jezuickie kontynuują wielowiekową tradycję łączącą wiarę i rozum, rygor intelektualny i głębię duchową. W czasach naznaczonych sekularyzacją, polaryzacją, szybkimi zmianami technologicznymi i rosnącą troską o stan demokracji, ekologię i zdrowie psychiczne, intelektualna posługa jezuitów ma na celu nie tylko tworzenie wiedzy, ale także wspieranie procesów pojednania, dialogu i odpowiedzialnego przywództwa. Ponadto, w coraz bardziej konkurencyjnym świecie, w którym rośnie liczba podmiotów instytucjonalnych, jezuickie instytucje szkolnictwa wyższego dążą do tworzenia sieci, zarówno na poziomie globalnym (IAJU), jak i europejskim (Kircher Network), jako niezbędnego sposobu, aby stać się istotnymi podmiotami w tworzeniu kultury i wiedzy dla współczesnych społeczeństw.

W tym kontekście pracownik Brukselskiego biura Jesuit Conference of the European Provincials (JCEP) przeprowadził wywiad z dr Philipem Geisterem SJ, rektorem uczelni Newman Institute w Uppsali (Szwecja), delegatem ds. szkolnictwa wyższego europejskich jezuitów i pierwszym prezydentem Kircher Network (sieci jezuickich uczelni wyższych) od samego początku istnienia sieci w 2018 roku do dzisiaj. Jest on niemieckim jezuitą głęboko zaangażowanym w intelektualną misję Towarzystwa Jezusowego.

W wywiadzie dr Geister opowiada o swoim powołaniu, o tym, co doprowadziło go do jezuitów, oraz o roli Kircher Network w umacnianiu współpracy między 28 jezuickimi instytucjami szkolnictwa wyższego. Jego spostrzeżenia podkreślają zarówno instytucjonalny, jak i głęboko ludzki wymiar życia akademickiego jezuitów i ich współpracowników – oraz nadzieję, która rodzi się ze wspólnego ducha i misji.

***

Więcej o sieci: Kircher Network. Walne zebranie Kircher Network odbędzie się w Krakowie w dniach 6-7 lipca br. Równolegle do zebrania będą odbywać się warsztaty dla przedstawicieli biur współpracy międzynarodowych jezuickich uczelni w Europie.

***

JCEP: Na początek, czy mógłby Ojciec opowiedzieć nam trochę o swoim osobistym doświadczeniu? Jakie doświadczenia, spotkania lub pytania ukształtowały Ojca drogę do Towarzystwa Jezusowego?

Philip Geister SJ: Pochodzę z północnych Niemiec, gdzie Kościół katolicki stanowi niewielką mniejszość. Byłem jednak dość aktywny w grupie młodzieżowej w mojej parafii i oddanym ministrantem. Każdego lata do naszej parafii przyjeżdżał na wakacje hiszpański jezuita i wraz z upływem lat zaprzyjaźniliśmy się. Był wspaniałym wzorem do naśladowania i wszechstronnie wykształconym księdzem. To on wzbudził moje zainteresowanie Towarzystwem Jezusowym.

JCEP: W ramach swojej jezuickiej posługi poświęca się Ojciec szczególnie apostolstwu intelektualnemu. Jak rozumie Ojciec tę misję dzisiaj i jak pojawiła się ona na Ojca jezuickiej drodze?

Philip Geister SJ: Hiszpański jezuita, który wzbudził moje zainteresowanie jezuitami, był profesorem w Barcelonie. Myślę, że to on przekonał mnie na wczesnym etapie, że pobożność powinna łączyć się z intelektualnym rygorem i że wiara bez rozumu nie jest godna zaufania. Podczas mojej formacji u jezuitów największą inspiracją byli dla mnie nauczyciele posiadający bogatą wiedzę i krytyczne podejście. Dzisiaj czuję się zaszczycony, że mogę pracować w apostolstwie intelektualnym, ponieważ jest ono sednem powołania jezuitów i to już od czasów św. Ignacego.

JCEP: W jaki sposób apostolat intelektualny odnosi się do innych posług jezuitów – takich jak edukacja, sprawiedliwość społeczna i praca duszpasterska – zamiast istnieć obok nich lub niezależnie od nich?

Philip Geister SJ: Wszystkie wyżej wymienione posługi byłyby pustym aktywizmem, gdyby nie opierały się na apostolacie intelektualnym lub nie były z nim powiązane. To sprawia, że apostolat intelektualny jest tak piękny. Często jest niewidoczny i pozostaje w tle. Jest jednak tak samo ważny dla wszystkich posług jezuitów, jak oprogramowanie dla komputera. Ale oczywiście działa to również w drugą stronę: inne posługi jezuitów nadają apostolstwu intelektualnemu cel, którym jest wspieranie ich wysiłków na rzecz przemiany naszego świata. Św. Ignacy wierzył w sens znaczenie rozszerzonych studiów tylko dlatego, że pomogłyby one jezuitom stać się skuteczniejszymi narzędziami w rękach Boga. Wiedza nie jest celem samym w sobie, ale powinna służyć naszym braciom i siostrom.

JCEP: W coraz bardziej świeckim, pluralistycznym i często spolaryzowanym kontekście europejskim, jaką konkretną misję i odpowiedzialność widzi Ojciec w apostolstwie intelektualnym jezuitów?

Philip Geister SJ: Jestem bardzo wdzięczny za nasze jezuickie zaangażowanie w pojednanie. Apostolstwo intelektualne może wnieść ważny wkład w pojednanie między poszczególnymi osobami i grupami. Możemy zaoferować strategie pojednania i wiedzę, która pomaga przezwyciężyć uprzedzenia. Co więcej, możemy mówić o Bogu i religii w sposób głębszy niż indoktrynacja ludzi lub pobudzanie ich emocji. Apostolat intelektualny może stanowić platformę, na której ludzie mogą spotykać się w atmosferze szacunku i zaufania.

JCEP: Proszę opowiedzieć o sieci Kircher Network i jej roli w promowaniu współpracy między jezuickimi uniwersytetami, wydziałami i ośrodkami badawczymi. Gdzie widzi Ojciec największy potencjał i wyzwania dla pogłębienia współpracy akademickiej i intelektualnej?

Philip Geister SJ: Sieć Kircher łączy 28 jezuickich instytucji szkolnictwa wyższego w Europie i na Bliskim Wschodzie. Biorąc pod uwagę różnorodność kultur, języków i kontekstów religijnych, w których działają nasze uniwersytety i szkoły, znalezienie wspólnych mianowników dla naszej pracy może wydawać się trudnym zadaniem. Jednak nie jest to do końca prawdą. Wszyscy borykamy się z podobnymi problemami. Obejmują one zarówno troskę o zdrowie psychiczne i duchowe naszych studentów, jak i kwestie edukacyjne związane ze sztuczną inteligencją. W wielu dziedzinach mamy bardzo podobne punkty wyjścia (na przykład pedagogika jezuicka) i dlatego możemy łatwo dzielić się zasobami i współpracować między instytucjami, które w innych aspektach są dość różne.

JCEP: Kircher Network jest ustrukturyzowaną i instytucjonalną siecią akademicką. Gdzie i w jaki sposób w takich ramach pojawia się wymiar ludzki, relacyjny i duchowy?

Philip Geister SJ: Lista naszych instytucji członkowskich jest rzeczywiście imponująca. Jednak wszystkie te uniwersytety, szkoły i wydziały są prowadzone przez ludzi. Wśród nich są wspaniali i zaangażowani ludzie, głęboko oddani swoim studentom i uczelniom. Najbardziej porusza mnie jednak pragnienie kadry i pracowników naszych instytucji, aby pogłębiać swoją wiedzę na temat duchowości jezuickiej i kształtować swoje instytucje w duchu ignacjańskim. Coroczne warsztaty „Canisius Programme”, oferta Kircher Network dla pracowników naszych instytucji członkowskich, mająca na celu pogłębienie wiedzy na temat duchowości ignacjańskiej w szkolnictwie wyższym, jest dla mnie za każdym razem bardzo satysfakcjonującym i pocieszającym doświadczeniem. Te chwile znacznie przewyższają trudności, jakie czasami może powodować praca administracyjna.

JCEP: Jakie są obecnie główne priorytetowe tematy kształtujące zaangażowanie intelektualnego apostolstwa jezuitów w Europie?

Philip Geister SJ: Istnieje kilka tematów, które towarzyszą nam od dłuższego czasu i które będą wymagały naszej uwagi również w przyszłości, na przykład sprawiedliwe traktowanie uchodźców, kwestie środowiskowe czy dialog międzyreligijny. Wśród tematów, które zaczęliśmy omawiać w ostatnim czasie, znajduje się zagrożenie dla struktur demokratycznych, którego doświadczamy w wielu krajach, oraz – jak wspomniano powyżej – nasze obawy dotyczące zdrowia psychicznego i duchowego wielu naszych studentów.

JCEP: Co daje Ojcu nadzieję, gdy patrzy Ojciec na przyszłość edukacji jezuickiej i apostolstwa intelektualnego w Europie?

Philip Geister SJ: Nasze szkoły wyższe łączy wspólny duch. Kierownictwo i pracownicy są coraz bardziej świadomi duchowego, intelektualnego i ludzkiego potencjału jezuickiego szkolnictwa wyższego oraz korzyści płynących z bliższej współpracy. To daje mi nadzieję.

JCEP: Na koniec, jakie przesłanie chciałby Ojciec przekazać studentom, badaczom i młodym naukowcom w instytucjach jezuickich?

Philip Geister SJ: Proszę korzystać z możliwości, jakie oferują jezuickie sieci akademickie. Jest tak wiele do odkrycia, tak wiele do doświadczenia, tak wiele do nauczenia się!

Oryginalny tekst wywiadu w języku angielskim na stronie: Philip Geister SJ – At the Heart of European Intellectual Apostolate